یوگا

کلبه سلامتی

ضمیر ناخودآگاه و تاثرات ذهنی

الف ـ پنج منشاء تموجات ذهنی

پتنجلی پس از تجزیه و تحلیل ساخت روانی انسان به این نتیجه میرسد که منشاء و منبع تموجات ذهنی که پنج قسم فعالیت دارد،عبارت است از نادانی ، خودآگاهی یا احساس انیت ، شهوت ، تنفر و حالت بیزاری و دلبستگی به حیات.

این پنج منشاء تموجات ذهنی ، ایجاد رنج و مشقت می کند و اصولاً میوه های رنج ‌آلود و زهرآلود می پروراند که دمی از گزند آنان نمی آسائیم.

غرض از پنج منشاء رنج،همان پنج شناخت مغلوط است و اینان چون به تحرک درآیند ، فعالیت متضاد سه جوهر را تحکیم می کنند و تغییر و تبدیل برقرار می سازند و جریان علت و معلول را بوجود می آورند و خود مبدل به رشته ارتباط متقابل این علت و معلول می گردند و موجب تثمیر تاثرات کردار پیشین می شوند.

منبع و منشاء وجودی این مراکز رنج آلود مراتب ذهنی، نادانی است.

پتنجلی می گوید که این پنج منشاء مراتب ذهنی، مظاهر پنجگانه خود نادانی است و این نادانی است که به صورت پنج شناخت مغلوط یعنی نادانی و خودآگاهی  و حرص و تنفر و دلبستگی، ظاهر می شود.

نادانی تجربی، هنگامی باطل می شود که شناخت درست بوجود آید. حال آنکه نادانی جهانی یا نادانی فطری هنگامی باطل می گردد که به معرفت تفکیکی بین روح و ماده نائل بیائیم و روح را سوای دگرگونی های ماده بدانیم.

این پنج منشاء شامل کلیه تموجات ذهنی است که سه جوهر ( گونا ) تصاعدی و انبساطی و نزولی را بکار می بندند و تغییر و تبدیل اشیاء را پدید می آورند و سلسله علت و معلول را برقرار می سازند و موجب شکوفائی تاثرات ذهنی می شوند و اصولاً فقط با انهدام کامل آنان است که یوگی آرامش باطن و صفای درون می یابد.


   + ریحانه سادات رسولی ; ۱۱:٠٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱٢/۱
comment نظرات ()

ماهیت مراتب ذهنی

درباره تموجات ذهنی "ویاسا" می گوید :

" غایت یوگا وصال مطلق است و بین کلیه احوال و شرایطی که به ذهن تعلق می گیرند، حالت وصال مطلق خاصیت واقعی ذهن است.

مراتب و احوال ذهنی :

1. یا پراکنده اند

2. یا پریشان و از هم گسیخته

3. یا قراریافته

4. یا معطوف و متوجه به شی ای واحد

5. یا کلا خاموش و متوقف

دو حالت اولی یعنی پراکندگی و پریشانی به کلیه افراد تعلق می گیرد توضیح آنکه حیات روانی ما مدام دستخوش تشتت و پریشانی است.

مرتبه سوم که قرار یافته است هنگامی تحقق می پذیرد که آدم نیروی ذهنی خود را متوجه تحقیق و مطالعه بسازد. یعنی این مرتبه مستلزم ورزش ذهنی است مانند حل یک مسئله ریاضی یا تحقق و تعمق در امر یا مبحثی خاص و غیره. ولی این مرتبه نیز با وصف اینکه تا حدی قرار یافته است ما را به سوی آزادی که خاموشی و انقطاع جمله امواج ذهنی است راهبر نیست.

دو مرتبه آخری یعنی احوالی که بواسطه آن ذهن متمرکز در شی ای می گردد و به مراقبه و تفکر می پردازد و سرانجام خاموش می شود و منهدم می گردد و به آرامش مطلق نائل می آید، از جمله مراتب و حالات "یوگا" است. این حالات معرف شعور و هشیاری خاصی است که از لحاظ کیفی با با شعور عادی ما متفاوت است و بدان نمی رسیم مگر به مدد ورزش ذهنی و ریاضت معنوی.

این مراتب گوناگون البته تحت تاثیر سه جوهر هستند و برحسب آنکه ذهن آلوده به پلیدی های ماده یا متمایل به فعالیت ذهنی یا متصاعد به سوی مراتب عالی تر آگاهی باشد از تاثیرات مختلف این سه جوهر برخوردار است.

خواب تحت تاثیر فعل و انفعالات سه جوهر است و برحسب آنکه تحت تاثیر یکی از این سه جوهر باشد و یکی از سه جوهر بر دیگری چیره شود حالت خواب متفاوت خواهد بود. از این سبب خواب می تواند خوشایند باشد(ساتویک) و در این صورت تحت نفوذ جوهر نیکی(تمایل تصاعدی) است و یا پریشان باشد(رجستیک) و در این صورت جوهر تحرک(تمایل انبساطی) بر آن غلبه دارد و یا ساکن و تاریک(تاماسیک) و در این صورت جوهر سکون و تاریکی( صفت نزولی) در ان رسوخ و نفوذ کرده است.

   + ریحانه سادات رسولی ; ۱۱:٠۸ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/۱۱/۳٠
comment نظرات ()