ضمیرناخودآگاه و تاثرات ذهنی

ب ـ "واسانا" یا ضمیر ناخودآگاه

اینک که علت وجودی رنج، نادانی است بایستی دانست که علت پیدایش خود نادانی چیست ؟ و چگونه نادانی در این جهان ظاهر می گردد و منشاء اثر می شود. برای سالک راه یوگا مسئله مهم،انهدام تموجات ذهنی است زیرا به مجرد اینکه برخی از این تموجات منهدم می گردند و پاره ای دیگر چون امواج خروشان می تازند و جای مراتب پیشین را می گیرند.

پس باید تصور کرد که مخزن و منبع پایان ناپذیری در دستگاه روانی انسان هست که جمله این مراتب از آن مایه هستی می گیرند و حتی "نادانی" یا "عدم تشخیص" روح از ماده، بواسطه همان مرکز سرشار از نیرو به وقوع می پیوندد. این مرکز گمراه کننده روح را، یوگا، "ضمیرناخودآگاه" نام نهاده است.

در روانشناسی یوگا "یوگادارشانا" برای این معنی دو کلمه آورده اند که یکی "واسانا" است و دیگری "سامسکارا" است.

در رساله پتنجلی وجه تمایز قاطعی بین این دو واژه نمی توان یافت ولی بعدها این دو واژه هر یک معنی خاصی به خود گرفت و اختلافی جزئی بین این دو ظاهر شد.

"واسانا" یعنی آغشته شدن،معطر شدن و مراد از آن تاثرات جمیع تجارب پیشین است که در حافظه محفوظ و مضبوط می ماند و بدانگونه که ظرفی مملو از عطر گلی است که در آن جای گرفته به همانگونه نیز "حس باطن" مشحون از آثار لطیف این سوائق دیرینه است.

این تاثرات به صورت نهفته در حافظه انباشته می شوند و مجموعاً "ضمیرناخودآگاه" ما را تشکیل می دهند.

آدمی به ماهیت و محتوی آنان آگاه نیست و فقط در اسارت و قالب فعل و انفعالات لاینقطع آنان است. این مفهوم تقریباً شبیه ضمیر پنهان روانکاوی امروزی است.

حال اگر این تاثرات دیرینه از قوه به فعل درآیند آن را "سامسکارا" می گویند.

 

/ 0 نظر / 4 بازدید